Winterverwachting Alpen ‘16/’17: Krijgen we eindelijk weer eens een echte winter?

8

Er leek geen einde te komen aan de nazomer van september. Gelukkig voor de winterliefhebber is het in oktober flink afgekoeld en vallen de sneeuwvlokken al in de Alpen. Dan komt bij veel al gauw de vraag: krijgen we een strenge winter? Komt eindelijk weer eens een lang wintersportseizoen met veel sneeuw tijdens de feestdagen? Of wordt het opnieuw een winter met een trage start voor het vierde jaar op rij, waarbij de trend is dat het sneeuwseizoen elk jaar korter wordt?

Ondanks dat weermodellen steeds beter worden, met name op de korte-termijn, blijft een seizoensverwachting altijd een grote uitdaging met veel onzekerheid. Desalniettemin blijft het erg interessant om ernaar te kijken zoals wij hier zullen uiteenzetten. Er zijn namelijk een aantal zaken waarmee we, net als vorig jaar, een globale voorspelling voor komende winter proberen te maken. Afgelopen winter zaten we er in ieder geval goed bij met de winterverwachting 2015-2016.

12370700_1099770836723787_3531576207578905345_o

Gaat de winter opnieuw traag van start voor het vierde jaar op rij, waarbij de trend is dat het sneeuwseizoen elk jaar korter wordt? Foto Skiwelt 15 december 2015 (Skiwelt-Brixen)

Trend afgelopen winters
Voordat we een voorspelling voor komende winter gaan doen is het interessant eerst ook te kijken naar de trend van afgelopen winters. Kijken we naar de afgelopen paar winterseizoenen dan is er iets opvallends aan de gang.

De laatste jaren lijkt het in de Alpen vooral in december te warm te zijn met weinig sneeuw en een sneeuwseizoen dat steeds korter wordt. Afgelopen december ’15 was recordzacht. Op de Grote St Bernard was het zelfs meer dan 2 graden warmer dan vorig record.

Het sneeuwseizoen is 37 dagen korter geworden sinds 1970

Afgelopen seizoen was al het derde jaar op rij met zeer slechte sneeuwcondities aan het begin van het seizoen. Geleidelijk aan werden de sneeuwcondities wel iets beter naarmate het seizoen vorderde. Maar over het algemeen was het opnieuw een milde winter, met alleen maart kouder dan gemiddeld. Uiteindelijk eindigde afgelopen winter redelijke normaal als je kijkt naar de hoeveelheid sneeuwval gemiddeld over het hele seizoen. Alleen de trage start van het seizoen is hieraan niet terug te zien, waarbij in de Zuid-Alpen het pas in februari echt begon te sneeuwen. De beste condities waren te vinden aan de noordwestkant van de Alpen.

Recent Zwitsers onderzoek toont aan dat de sneeuwbedekking in de Zwitserse Alpen steeds minder wordt sinds 1970. Zelfs op grote hoogtes is dit het geval, waarbij de maximum sneeuwdikte is afgenomen met 25%. Daarbij begint het sneeuwseizoen tegenwoordig gemiddeld 12 dagen later en eindigt deze gemiddelde 25 dagen eerder. Het sneeuwseizoen is dus 37 dagen korter geworden sinds 1970.

12795202_1114842995225060_2719065671901131033_oPas in maart waren de sneeuwhoogtes weer genormaliseerd in de Alpen, foto Avoriaz maart 2016. De beste condities waren voor de noordwestelijke Alpen.

 

schermafbeelding-2016-10-07-om-21-26-30

Niet alleen wordt het sneeuwseizoen steeds korter, ook de sneeuwbedekking is de afgelopen jaren flink afgenomen in Europa (eea.europa.eu)

warth-schroecken-winter-8dd76b01

Het meest sneeuwrijke skigebied van de Alpen is Warth-Schröcken met een sneeuwvalhoeveelheid van meer dan 10m gemiddeld elke seizoen. Ook afgelopen winter was hier weer de meeste sneeuw gevallen in dit sneeuwrijke Oostenrijkse gebied.

groene-kanon

Ook al is de trend dat het winterseizoen steeds korter wordt, de voorzieningen voor kunstsneeuw zijn afgelopen jaren erg verbeterd waardoor er toch nog altijd goed geskied kan blijven worden.

Betrouwbaarheid weermodellen
Allereerst zullen we het woord ‘horrorwinter’ hier niet laten passeren. Al zijn er indicaties dat het koud kan worden in de winter, dan nog zijn deze termen veel te gedetailleerd en zullen pas beoordeeld kunnen worden als het daadwerkelijk koud is.

 

nature14956-f1Weersverwachtingen zijn de afgelopen decennia een stuk betrouwbaarder geworden. Echter meer dan een week vooruit neemt de betrouwbaar erg af (grijze grafiek). Laat staan de betrouwbaarheid van een seizoensvoorspelling. 

De weermodellen kunnen tot ongeveer 8 dagen behoorlijk een weersverwachting maken. Als men overgaat op een seizoensverwachting wordt het andere koek. Dan moet er gekeken worden naar grotere patronen om iets zinnigs te kunnen zeggen over komend seizoen. Belangrijk is om te weten dat dit lastige vooruitzichten zijn die (nog) niet te modelleren zijn. Toch bestaan er ook modellen die meerder maanden vooruit gaan zoals die van CFSv2 hieronder. Deze geeft ook dit jaar weer een milde winter aan net als veel vergelijkbare modellen. Toch zijn deze een stuk minder uitgesproken dan afgelopen jaar.

Wanneer het zou lukken om een betrouwbare seizoensprognose te fabriceren dan is dat goud waard

 Het opstellen van de nog langere termijnverwachtingen (seizoenverwachtingen) is een hoofdstuk apart en staat ondanks steeds betere resultaten nog steeds in de kinderschoenen van de nog relatief jonge klimaatwetenschap en meteorologie. Wanneer het inderdaad zou lukken om een betrouwbare seizoensprognose te fabriceren dan is dat letterlijk goud waard. Dat is iets waar de gehele wereldeconomie van zou profiteren. Tot de dag van vandaag is dit echter niet mogelijk gebleken en ook de komende jaren zal daar niet veel aan veranderen. Daarvoor zijn het weer en klimaat eenvoudigweg te complex (chaotisch) en geen model of mens zal in staat zijn dit te kunnen, al is het simpelweg alleen al door het ontbreken van voldoende rekenkracht!eut2mseaind3Ook dit jaar geeft de seizoensverwachting van CFSv2 een milde winter aan. Echter is deze een stuk minder uitgesproken vergeleken met vorige jaar. Daarbij zegt dit niks over het daadwerkelijk verloop van de winter.

Maar waar kunnen we een seizoen verwachting op baseren? Er moet dan gekeken worden naar grotere schalen en patronen in de atmosfeer. Je kunt dan denken aan een El Nino, zeewatertemperaturen die afwijken van normaal of luchtdrukpatronen die afwijkend zijn.

El Nino/La Nina
We beginnen bij de El Niño die afgelopen jaar sterk aanwezig was. Traditioneel na een El Niño volgt er meestal een La Niña. Dit fenomeen heeft ook de nodige invloed in de wereld. Alleen in Europa is het effect klein. Wel lijkt er een tendens te zijn voor mildere winters in Noord-Europa (UK) en koudere in Zuid- en West-Europa bij een La Niña, aldus Metoffice. De Pyreneeën lijken minder neerslag te krijgen aan begin van seizoen. Dit komt doordat er meer hogedruk verwacht kan worden en dus minder neerslag. Er kan dus zomaar minder sneeuw liggen dan normaal gedurende het seizoen, terwijl temperaturen wel lager liggen.

 Op het Amerikaanse werelddeel zijn de effecten wel een stuk duidelijker. Zo wordt Noord-Amerika tijdens een El Nina over het algemeen kouder en natter, wat in veel sneeuw kan resulteren. Echter een koudere winter in het zuiden en westen van Europa is goed mogelijk, volgens Environmentalscience.

De waarde van de seizoensvoorspelling is afhankelijk van de locatie op aarde

Het blijkt dan ook dat wetenschappers en hun modellen een redelijk goede verwachting kunnen doen voor gebieden die onder invloed liggen van La Niña en El Niño. Helaas geldt dat niet voor Europa. En helaas is tot op heden nog geen correlatie gevonden tussen deze grootschalige weerpatronen zoals ENSO of deze van invloed zou kunnen zijn op Europa. De conclusie mag zijn dat we La Niña als parameter om uitspraken te doen voor komende winter beter kunnen uitsluiten.

De waarde van de seizoenverwachting is dus afhankelijk van de locatie op aarde. Voor de tropen is de ‘forecast skill’ veel groter dan voor Europa. Waar seizoensvoorspellingen daar voor bijvoorbeeld de temperatuur in sommige delen in 80% van de gevallen uit komt, lukt dat in Europa niet beter dan zo’n 40 tot 50%. Ofwel het kan vriezen of dooien.

Stratosfeer
Het idee dat de stratosfeer kan helpen om lange-termijnverwachtingen te maken in de winterperiode is vrij nieuw. De sterkte van poolwervel in stratosfeer is gecorreleerd aan de grootte van de Arctic Oscillation/ Northern Annular Mode (AO/NAM). De AO/NAM is een maat voor de verhouding tussen de druk boven de polen en de gematigde breedten. Een sterke poolwervel in de stratosfeer gaat vaak samen met gemiddeld een krachtig lagedrukgebied aan de grond boven onze omgeving, oftewel een positieve AO. Dit betekent doorgaans dat er een stevigere westelijkere stroming staat op onze breedten dan normaal. De kou op de polen blijft daar ‘gevangen’, waardoor deze niet over de gematigde breedten kan uitstromen. Een zwakke poolwervel gaat juist vaak samen met een zwak lagedrukgebied, of zelfs hogedruk boven de polen aan de grond. Dit is een negatieve AO. Koude lucht boven de polen wordt dan minder goed ‘vastgehouden’ en stroomt vaker uit over gematigde breedten. Kortweg betekent een positieve AO dus dat er weinig kans is op koude-uitbraken, terwijl deze kans bij een negatieve AO groter is.

De QBO (Quasi Biennial Oscillation) beïnvloedt de sterkte van poolwervel. Het is een regelmatige schommeling van wind in de tropische stratosfeer. Vorig jaar was deze westelijk, wat bijdraagt aan een krachtige poolwervel (en dus de kansen op een positieve AO vergroot). Als we de regelmaat zouden volgen, danzou de QBO dit jaar oostelijk moeten zijn. Dat betekent een minder sterke poolwervel en dus vaker een negatieve AO. Maar die regelmaat is dit jaar doorbroken. Er is ook dit jaar sprake van een westelijke QBO, en dus een grotere kans op een positieve AO. Dus minder kans op koude-uitbraken als deze theorie gevolgd wordt.

NAO
Een andere belangrijke factor die de winter in Europa kan bepalen is de North Altantic Oscillation (NAO) dat samenhangt met de AO. Deze index geeft de schommeling in druk verschillen op de Atlantische oceaan aan. Een positieve NAO index betekent een sterke westelijke stroming waarmee met relatief warme en vochtige lucht vanaf de Atlantische Ocean richting Europa wordt gebracht. Bij een negatieve index krijgen de vochtige en warme lucht minder ruimte en is er meer kans op koude lucht vanuit Rusland. In de jaren ’70 was een periode waarin een negatieve NAO vaak voorkwam en waren de winters erg koud.

circ_naoBij een positieve NAO overheersen de westen winden en bij een negatieve NAO wordt de continentale invloed in Europa groter.

Op dit moment is the noordelijke Atlantische Oceaan een stuk warmer dan de afgelopen 3 winters. Deze koude ‘blob’  waar veel over gesproken werd vorig jaar is bijna helemaal verdwenen.

De westelijk stroming van de Atlantische Oceaan richting Europa zal zwakker zijn dan de afgelopen winters

De verwachting is dat dit jaar de NAO meer neutraal is of licht positief. Dit betekend dus dat de westelijke stroming van de Atlantische Oceaan richting Europa zwakker zal zijn vergeleken met de afgelopen drie winters. Hierdoor is er meer spel voor wind uit andere richting zoals zuidelijke, noordelijke en zelfs oostelijke stromingen. Daarbij zou ook het zuiden van Europa natter zijn dan afgelopen jaren.

season-jfm-naoTussen omstreeks 1950 en 1970 was deze over het algemeen negatief, maar sinds 1970 wordt de positieve NAO steeds dominanter. De verwachting voor komende winter is dat de NAO meer neutraal is.

Sneeuwbedekking boven Rusland
Daarbij is de toename van de sneeuwbedekking boven Siberië in oktober op dit moment veel sneller dan normaal. De verwachte negatieve AO en het grotere gebied met sneeuw boven Siberië zijn een positief voor sneeuwbedekking later in het seizoen.

De toename van sneeuwbedekking boven Siberië in oktober is op dit moment veel sneller dan normaal

Met AO/NAO waarden die verwacht worden negatief te zijn voor de laatste weken in oktober neemt de verwachting toe dat de oktober sneeuwbedekking boven Rusland boven gemiddeld zal uitkomen dit jaar. Deze sneeuwbedekking boven normaal zou betekenen dat de Siberische hogedruk en de zwakkere polar vortex/negatieve AO komende winter koudere temperaturen zal mee brengen naar Europa.

cursnow_asiaeurope-2

De verwachting is dat de sneeuwdekking boven Siberië zich de komende tijd aardig gaat uitbreiden. Door deze snellere uitbreiding dan normaal zou dit komende winter koudere temperaturen kunnen brengen naar Europa (noaa.com)

Winterverwachting ‘16’17
Het lijkt er dus op dat met het oog op klimaatverandering het dus een veilige keuze zou zijn om een warm scenario te gaan zitten. Ook dit jaar lijken veel van de (onderbouwde) seizoensvoorspelling wederom weer te indiceren op een milde winter. Net zoals vorig jaar het geval was. Toch waar de modellen vorig jaar rond de zelfde tijd van het jaar al aangeven met temperaturen 2 graden boven het gemiddelde, zijn de prognoses van dezelfde modellen dit jaar een stuk minder warm.

Daarbij zijn er veel wintervoorspellers zoals de zonnevlekken, NAO en vroege sneeuw in Rusland die allemaal indiceren op een kouder verloop van de winter dan afgelopen jaren. Hoewel over deze theorieën ook wetenschappelijk artikelen zijn verschenen, is het KNMI minder enthousiast. Zij zeggen dat deze niet bruikbaar zijn, omdat deze niet goed onderbouwd of tekort goed gemeten zijn om een voorspellende waarde te hebben voor het winterweer. Het is dus maar wat je wilt geloven.

Vergeleken met de afgelopen 3 winters is er dit jaar meer potentie voor een kouder verloop

Alles bij elkaar opgeteld hebben we dit jaar een grotere onzekerheid over het verloop van het winterweer met daarbij dus en met meer kans op een koude winter. Vergeleken met de afgelopen 3 winters is er dit jaar meer potentie voor een kouder verloop dankzij een zwakkere westelijke stroming. Het blijft een gok, maar we verwachten voor komende winter een winter met gemiddelde temperaturen met daarin ook koude periodes en dus niet meer zo extreem warm als de afgelopen jaren. Daarbij is de kans dat de Zuid-Alpen ook neerslagrijker zullen zijn dan ze daar gewend zijn van de afgelopen winters.

wintersport-val-thorens

Hoewel de winter als geheel niet te voorspellen is, zijn de gebieden waar over het algemeen juist meer of minder sneeuw in een seizoen valt wel bekend. Zoals hier het sneeuwzekere Val Thorens

Voor het echte verloop van de winter kun je daarom het beste vanaf de eerste dagen dat het gaat sneeuwen de weerberichten op Alpenweerman volgen. Want hoewel de winter als geheel niet te voorspellen is, zijn de gebieden waar over het algemeen juist meer of minder sneeuw in een seizoen valt wel bekend. Hoe de winter echt zal gaan verlopen met alle details moet je uiteraard bij ons blijven. Lees op Alpenweerman iedere dag het meest betrouwbare weerbericht van de Alpen. We houden jullie op de hoogte!

Copyright:

Lars van Galen
Maarten Minkman
Roy Molenaar

rehall-logo-2015

awm_partnerlogo_01

8 REACTIES

  1. Zeer interessant en duidelijk stuk. Maakt weer eens goed duidelijk dat het weer zich niet gemakkelijk laat voorspellen
    Hopen doe ik natuurlijk op een strenge winter met veel sneeuw in geheel Europa!

  2. Appeltje eitje.. Bij ons koud en geen sneeuw zodat we weer eens het natuurijs op kunnen. En vanaf begin december een dik pak sneeuw in de Alpen zodat de wintersportcondities vanaf de kerstvakantie tot diep in april optimaal zijn 😉
    Mooi en interessant stuk en ik lees inderdaad de dingen die ik zelf wil geloven met een dikke knipoog

  3. Foutje, in de jaren 70′ waren alleen 1969/1970 en 1978/1979 koude winters, en 8 (zeer)zachte winters. Wel met het klimaat van toen, 194170.

  4. Mooi getypt duidelijk en helder zonder meteen een gat in de lucht te springen, ik noem zijn naam 1x daarna zal ik het niet maar doen Hajo kan van deze berichten veel leren.

Reageer je mee?