Van een kille 3 graden onder nul in de bewolking naar een ‘chille’ 5 graden met volop zon door 150 meter te klimmen. Het klinkt wat gek op het eerste oog, maar afgelopen dinsdag kon je dat zowaar echt meemaken in de Alpen. Oftewel: een inversie in haar scherpste soort!

Heb je het weleens meegemaakt dat het warmer wordt als je de omhoog gaat? Of andersom: dat je ineens de kou voelt als je naar beneden wandelt of skiet de bewolking in? Als je in het najaar of in de winter weleens in de Alpen bent geweest, dan is de kans groot dat dit je bekend voorkomt.

Het beschreven beeld in de inleiding ziet er vaak uit zoals op deze foto. Met kil weer in de bewolking (‘Hochnebel’) daaronder en zonnig en warmer weer daarboven. Foto gemaakt nabij Rosswald, Zwitserland.

Ook deze week was het goed te ervaren. Voor wie dinsdag in de Alpen was, zal de beleving het meest indrukwekkend zijn geweest. Dat zal dan niet met ski’s geweest zijn, want de sneeuw die vorige week viel is alweer grotendeels weggesmolten.

Een inversie in de weerkunde is een (sterke) temperatuurstijging met de hoogte. Normaal daalt de temperatuur hoe hoger je komt. Maar een bij inversie wordt het dus warmer met de hoogte. Naast warmer is de lucht boven een inversie vaak ook een stuk droger.

Ook op donderdag 11 november 2021 was typisch inversie-beeld te zien, onder andere in Dobbratch (Villach). Bron foto: fotowebcam.eu

Van kil naar chill in 150 meter

Terug naar de ‘meest indrukwekkende’ dinsdag. Denk je in dat je aan het klimmen bent overdag in Zwitserland. Het is een grijze, bewolkte dag (zogenaamde ‘hochnebel’). Op 1400 meter hoote aangekomen neem je een korte pauze. Je zit je middenin de bewolking. Uitzicht op de bergen in de omgeving heb je niet, en het is ook ronduit kil. Het kille gevoel wordt helemaal afgemaakt door je thermometer: die wijst een koude -3 graden aan.

Vervolgens zet je met enige tegenzin je klim voort. De zon wordt langzaam zichtbaar door de bewolking. Op 1550 meter aangekomen heb je de top van de bewolking bereikt. En ineens is het strakblauw. Tegelijkertijd voelt het ook een stuk aangenamer aan! Dat kan niet alleen de zon zijn… toch? En inderdaad: je thermometer is omhooggeschoten naar +5 graden! Vol goede moed vervolg je je tocht…

8 graden warmer met 150 meter klimmen

Misschien heb je iets vergelijkbaars als het verhaal hierboven weleens meegemaakt. Dinsdag 9 november was een dag waarop je het zelf mee kon maken. Een kleine berekening laat zien hoe hard het ging met de temperatuur: binnen 150 meter hoogte steeg de temperatuur met maar liefst 8 graden! Over een scherpe inversie gesproken…

Hieronder zie je het temperatuurverloop in Payerne op 9 november om 09:00. Duidelijk te zien is hoe de temperatuur tussen 1400 en 1550 meter steeg van ongeveer -3 graden naar +5 graden! Boven deze hoogte was het nog iets warmer…

Het temperatuurverloop in Payerne op 9 november 2021 om 09:00. Let op de sterke stijging in temperatuur van ongeveer -3 graden op 1400 meter hoogte naar +5 graden op 1550 meter hoogte. De metingen zijn tot stand gekomen door het oplaten van een weerballon. Bron data: Meteociel.

De ingrediëntenlijst voor een inversie

Hoe komt een dergelijke inversie tot stand? Voor het type inversie dat we hier beschrijven heb je een aantal ingrediënten nodig. Dat zijn in ieder geval:

  • Een hogedrukgebied
  • Koude lucht dicht bij de grond.

Met deze ingrediënten kunnen we dus ‘bouwen’ aan de inversie. Te beginnen met het hogedrukgebied. Een hogedrukgebied werkt als een ‘deksel’ op de atmosfeer: stijgende luchtbewegingen kunnen dan niet ver komen.  Dat betekent dat de lucht die zich dicht bij de grond bevindt, niet kan mengen met lucht die zich hogerop bevindt. Is de lucht dicht bij de grond koud (het tweede ingrediënt), dan blijft deze lucht daar gevangen.

Met het stukje hierboven kunnen we verklaren hoe de kou onderin gevangen blijft. Maar hoe wordt het daarboven zo warm? Dat heeft te maken met een ander belangrijk proces wat plaatsvindt bij een hogedrukgebied: subsidentie; oftewel dalende bewegingen. Met deze dalende bewegingen warmte de lucht ook steeds verder op. Dat gaat door totdat de lucht de bovenkant van de deksel bereikt: de inversie. Naarmate de tijd vordert, zal deze inversie in de meeste gevallen steeds iets lager komen te zitten.

Dit levert uiteindelijk een mix op met koude lucht dicht bij de grond en warme lucht net boven de inversie. Precies wat we ook zagen in de metingen van Payerne!

Vooruitkijken

Weten wat de vooruitzichten zijn in de Alpen? Lees dan hier het Alpenweerbericht!

Of wil je alvast verder vooruit kijken naar de rest van de winter? Bekijk dan de winterverwachting!

(Visited 58 times, 1 visits today)

 

SalzburgerLand

Win een skivakantie naar SalzburgerLand 

Je merkt het overal in SalzburgerLand: de locals en de wintersporter zijn simpelweg verliefd op de winter. Een skivakantie, daar houden we allemaal van toch? Maar het wordt natuurlijk nog veel leuker als die vakantie ook nog eens gratis is! Doe hier mee aan de prijsvraag en maak kans op een van de negen wintersportreizen. Elke reis is voor 2 personen. 7 nachten in een 2-persoonskamer in een hotel, inclusief halfpension. Plus twee skipassen voor 6 dagen. Doe mee!

Voigt Travel

Van de gebaande paden in IJsland

Ontdek het echte IJsland met Voigt Travel. Samen met lokale gidsen beleef je unieke excursies. Je slaapt in kleinschalige hotels en lodges. Zo ontdek je met alle aandacht de ongebaande paden van IJsland. Bekijk de reizen!

Lees meer

CP Helmen

CP Skihelmen met vizier 

Het Zwitserse topmerk CP focust zich als pionier van de Skihelm met Vizier al ruim tien jaar op de ontwikkeling hiervan en niet zonder succes! Inmiddels is CP marktleider in het hogere segment in de Alpenlanden en ook in Nederland groeit dit topmerk onstuimig. Het beste altijd nog beter maken: dat is de missie van CPLees meer