Moeten we in de toekomst wennen aan grote hagelstenen?

Je kon er bijna niet omheen deze week: noodweer heeft in diverse delen van Nederland voor vele miljoenen aan schade opgeleverd. Deze schade liep uiteen van blikseminslagen, wateroverlast, windschade of schade aan hagel. Dit laatste heeft een aantal bijzondere beelden opgeleverd, die bijna ‘Amerikaans’ leken. De doorsnee varieerde van 4 tot wel 10 centimeter! Volgens het KNMI waren deze hagelstenen de grootste die sinds 25 jaar zijn waargenomen. Maar hoe ontstaan deze enorme hagelstenen en waar komen ze in Europa vaker voor? Moeten we daarnaast rekening houden met meer grote hagelstenen met een opwarmend klimaat?

[fusion_builder_container hundred_percent=”yes” overflow=”visible”][fusion_builder_row][fusion_builder_column type=”1_1″ background_position=”left top” background_color=”” border_size=”” border_color=”” border_style=”solid” spacing=”yes” background_image=”” background_repeat=”no-repeat” padding=”” margin_top=”0px” margin_bottom=”0px” class=”” id=”” animation_type=”” animation_speed=”0.3″ animation_direction=”left” hide_on_mobile=”no” center_content=”no” min_height=”none”]

Hagelstenen die we in Nederland, gelukkig, niet vaak zien. Bron: Eindhovens dagblad.
Hagelstenen zoals deze die afgelopen donderdag naar beneden kwamen, zien we in Nederland gelukkig niet vaak. Bron: Eindhovens dagblad.

Ontstaan hagel

Hagel ontstaat allereerst in buien waar sterke verticale luchtstromen aanwezig zijn. De ijskristallen in zo’n bui kunnen kunnen laagjes ijs vormen op hagel en druppels. Wanneer deze weer onder het vriespunt komen in de bui, dan smelten deze weer een beetje. Alleen als de smeltende hagel door sterke opwaartse stromingen weer hogerop in de bui komt, kunnen nieuwe ijskristallen weer aan het ijsklontje binden. Dit proces kan een aantal keer herhaald worden. Dit gaat net zo lang door tot de hagel te zwaar wordt om door de wind omhoog geblazen te worden en naar de grond valt. De hagelsteen kan dan smelten in de warme laag, of raakt uiteindelijke de grond. Door naar het midden van een hagelsteen te kijken kun je de laagjes tellen. Zo weet je hoe vaak de hagel omhoog en omlaag is gegaan.

[/fusion_builder_column][fusion_builder_column type=”1_1″ background_position=”left top” background_color=”” border_size=”” border_color=”” border_style=”solid” spacing=”yes” background_image=”” background_repeat=”no-repeat” padding=”” margin_top=”0px” margin_bottom=”0px” class=”” id=”” animation_type=”” animation_speed=”0.3″ animation_direction=”left” hide_on_mobile=”no” center_content=”no” min_height=”none”]

Bron: Universiteit South Florida.
Ontstaan van hagel in een bui. Warme lucht en koude bovenlucht zorgen voor een sterke opwaartse beweging. Boven het 0-gradeniveau kunnen ijskristallen en hagel meerdere malen omhoog en omlaag bewegen. Als ze te zwaar worden vallen ze omlaag als hagel. Bron: Universiteit South Florida.

[/fusion_builder_column][fusion_builder_column type=”1_1″ background_position=”left top” background_color=”” border_size=”” border_color=”” border_style=”solid” spacing=”yes” background_image=”” background_repeat=”no-repeat” padding=”” margin_top=”0px” margin_bottom=”0px” class=”” id=”” animation_type=”” animation_speed=”0.3″ animation_direction=”left” hide_on_mobile=”no” center_content=”no” min_height=”none”]

Een dwarsdoorsnede van een grote hagelsteen. De diverse ringen ontstaan door het meerdere malen op en neer gaan in de lucht zijn goed te zien.
Een dwarsdoorsnede van een grote hagelsteen (niet van afgelopen donderdag). De diverse ringen ontstaan door het meerdere malen op en neer gaan in de lucht zijn goed te zien. Mochten zulke hagelstenen weer naar beneden komen is het door midden halen misschien nog de moeite waard. Bron: Alfa-img.com

Waar komt grote hagel vaker voor in Europa?

In Europa zijn grote hagelstenen niet zeldzaam. Het gebeurd wel vaker dat er stenen groter dan 2 cm naar beneden vallen. Echter de groottes zoals die van afgelopen week zijn gelukkig zeldzaam. In onderstaand kaartje staan alle meldingen van grote hagel (diameter >2 cm) van 1980 tot gisteren in Europa. Wat opvalt zijn een aantal regio’s die meer en minder meldingen hebben. Allereerst heeft dit natuurlijk te maken met hoeveel mensen er in een gebied wonen. Als een gebied dichter bevolkt is, is de kans op een melding of overlast groter. Wel opvallend is de hogere frequentie in Duitsland, maar ook rondom de Alpen. Dat laatste zou kunnen komen doordat blijkt uit onderzoek dat grote hagel ten oosten van gebergtes vaker voorkomt. Door een meestal westelijke wind op grotere hoogte zouden bergen de instabiliteit oostelijk ervan verhogen. Als deze lucht samenkomt met warme vochtige lucht afkomstig uit het zuiden, kun je explosieve situaties krijgen zoals donderdag in Nederland.

[/fusion_builder_column][fusion_builder_column type=”1_1″ background_position=”left top” background_color=”” border_size=”” border_color=”” border_style=”solid” spacing=”yes” background_image=”” background_repeat=”no-repeat” padding=”” margin_top=”0px” margin_bottom=”0px” class=”” id=”” animation_type=”” animation_speed=”0.3″ animation_direction=”left” hide_on_mobile=”no” center_content=”no” min_height=”none”]

Frequentie van voorkomen van grote hagel (>2 cm) in Europa. De Alpen laten een duidelijke afname zien. In Duitsland en rondom de Alpen is er echter een duidelijk hogere frequentie te zien.
Frequentie van voorkomen van grote hagel (>2 cm) in Europa. De Alpen laten een duidelijke afname zien. In Duitsland en rondom de Alpen is er echter een duidelijk hogere frequentie te zien. Bron: ESWD.eu

[/fusion_builder_column][fusion_builder_column type=”1_1″ background_position=”left top” background_color=”” border_size=”” border_color=”” border_style=”solid” spacing=”yes” background_image=”” background_repeat=”no-repeat” padding=”” margin_top=”0px” margin_bottom=”0px” class=”” id=”” animation_type=”” animation_speed=”0.3″ animation_direction=”left” hide_on_mobile=”no” center_content=”no” min_height=”none”]

Het aantal meldingen van grote hagel (>2 cm) rondom de Alpen van 1980-heden. Tussen de bergen lijken er minder meldingen te zijn van grote hagel. Opvallend zijn ook de regio's waar relatief meer meldingen te vinden zijn (rode cirkels). Deze liggen beiden ten oosten van de hogere bergen. In mindere mate is dit ook nog te zien ten oosten van de Vogezen. Data: ESWD.eu.
Het aantal meldingen van grote hagel (>2 cm) rondom de Alpen van 1980-heden, maar nu ingezoomd op de Alpen. Tussen de bergen lijken er minder meldingen te zijn van grote hagel. Opvallend zijn ook de regio’s waar relatief meer meldingen te vinden zijn (rode cirkels). Deze liggen beiden ten oosten van de hogere bergen. In mindere mate is dit ook nog te zien ten oosten van de Vogezen. Data: ESWD.eu.

In de toekomst meer hagel?

Wanneer de temperaturen in de toekomst zouden stijgen, is er volgens diverse wetenschappers een groter risico op zwaardere buien. Dit zou dan kunnen betekenen dat er sterkere verticale bewegingen mogelijk zijn. Als gevolg zou je snel zeggen: er is dan ook meer hagel mogelijk omdat druppels makkelijker omhoog worden gebracht tot boven de 0-gradengrens. Echter bij een opwarmend klimaat zal de 0-gradengrens ook stijgen. De kleine hagel smelt dan makkelijker omdat er een dikkere laag warme lucht bestaat. Maar grotere hagel kan zich wel meer vormen door de verhoogde verticale bewegingen. In de toekomst zou het dus zomaar in totaal minder kunnen hagelen, maar als het eenmaal hagelt…

Bescherming tegen hagel door boeren

Het lijkt er dus op dat we rekening moeten gaan houden met het feit dat het vaker grote hagelstenen kan hagelen. Boeren kunnen in het bijzonder veel last ervaren van grote hagelstenen. Hagel kan hele oogsten uit kassen, fruitbomen of andere gewassen laten mislukken. Een optie om de gewassen te beschermen is het hagelkanon. Het idee is om met schokgolven de vorming van hagel te belemmeren. De werking ervan is nog niet wetenschappelijk aangetoond, maar diverse telers zweren bij het concept. Een andere methode zijn de hagelnetten. Dit zijn netten gespannen over de gewassen zoals fruitbomen. Maar of deze nog werken bij zulke grote hagelstenen als afgelopen week? Laten we hopen dat deze in de toekomst niet te vaak getest gaan worden.

[/fusion_builder_column][fusion_builder_column type=”1_1″ background_position=”left top” background_color=”” border_size=”” border_color=”” border_style=”solid” spacing=”yes” background_image=”” background_repeat=”no-repeat” padding=”” margin_top=”0px” margin_bottom=”0px” class=”” id=”” animation_type=”” animation_speed=”0.3″ animation_direction=”left” hide_on_mobile=”no” center_content=”no” min_height=”none”]

Voorbeeld van een hagelnet over fruitbomen. Bron: Howitec
Voorbeeld van een hagelnet over fruitbomen. Bron: Howitec

In Nederland is het noodweer al weer weggetrokken, maar in het oosten van Duitsland, West-Polen en Noord-Italië kunnen vandaag weer grote hagelstenen naar beneden vallen. Zondag schuift het systeem nog wat meer richting het oosten van Europa en zijn wederom zware buien te verwachten.

Alpenweerman is powered by Kachelmann Wetter en Meteo-Oberwallis

Meer (Alpen)weer en updates ook via Alpenweerman Facebook of Twitter[/fusion_builder_column][/fusion_builder_row][/fusion_builder_container]

Abonneer
Abonneren op
guest

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

0 Reacties
Inline Feedbacks
Bekijk alle reacties